انریکو فرمی؛ فیزیکدانی که نخستین آزمایش شکافت هسته ای جهان را انجام داد
انريكو فرمي در 29 سپتامبر 1901 در شهر رم ايتاليا به دنيا آمد. او از كودكي به خواندن كتابهاي علمي علاقه زيادي داشت. انريكو دو جلد كتاب قديمي آموزش فيزيك مقدماتي را از يك دستفروش تهيه كرد و با علاقه فراوان شروع به مطالعه آنها كرد. بعدها او به خواهر بزرگترش ماريا گفت كه آن زمان آنچنان مجذوب فرمولهاي كتاب شده بود كه تا پايان كتاب اصلاً متوجه نشده بود كه كتاب، به زبان لاتين نوشته شده است.

پيشرفت فرمي در فراگيري فيزيك و رياضيات، خارقالعاده بود. انريكو پس از پايان دبيرستان در آزمون ورودي دانشگاه پيزا شركت كرد. در آن زمان متقاضيان ورود به دانشگاه پيزا ميبايست علاوه بر شركت در آزمون ورودي، يك مقاله علمي نيز به دانشگاه ارائه ميدادند. مقاله علمي فرمي از چنان سطح بالايي برخوردار بود كه حتي براي آزمون ورودي دكترا نيز مناسب بود. فرمي 19 ساله بود كه عملاً به اساتيد خود در دانشگاه درس ميداد. او درحاليكه هنوز يك دانشجوي دوره كارشناسي بود، كار بر روي اولين نظريه ماندگار خود در عرصه فيزيك را آغاز كرد. بدين ترتيب انريكو فرمي در 24 سالگي استاد فيزيك دانشگاه رم شد.
در آن زمان ايجاد راديواكتيويته مصنوعي با كمك پرتودهي عناصر با ذرات آلفا بهتازگي توسط فردريك ژوليو و ايرن كوري (داماد و دختر ماري كوري) كشف شده بود. انريكو فرمي در مؤسسه فيزيك دانشگاه رم، به سرعت متوجه كاربرد بسيار مهم راديواكتيويته مصنوعي شد: توليد ايزوتوپهاي جديد به كمك پرتودهي. بدين ترتيب فرمي بيدرنگ مشغول كار شد اما بجاي استفاده از ذرات آلفا براي پرتودهي، از نوترون استفاده كرد زيرا به اين نتيجه رسيده بود كه نوترون به دليل خنثي بودن، ازسوي هسته پسرانده نخواهد شد و بنابراين كارآمدتر خواهد بود.
فرمي از 1934 به كمك دستياران خود به بمباران تك تك عناصر شناخته شده به ترتيب شمارهشان در جدول تناوبي مشغول شد، به اين اميد كه از هريك از آنها ايزوتوپهاي جديدي بدست آورد و موفق هم شد. او در ماه ژوئن همان سال اعلام كرد كه براي 47 عنصر از 68 عنصر مطالعه شده، ايزوتوپهاي راديواكتيو ايجاد كرده است.
در پايان ژوئن نوبت به اورانيوم، يعني سنگينترين عنصر شناخته شده آن زمان رسيد. مطالعه رفتار هسته اورانيوم با 92 پروتون براي فرمي بسيار جالب بود زيرا او تصور ميكرد كه احتمالاً هسته اورانيوم با جذب يك نوترون، ناپايدار شده و نتيجتاً يكي از نوترونهاي آن به واسطه واپاشي بتا، به پروتون تبديل شده و هستهاي با 93 پروتون ايجاد ميشود (يعني يك عنصر جديد كه پيش از آن در طبيعت موجود نبوده است.
اما پس از بمباران اورانيوم با نوترون، فرمي بجاي يك عنصر جديد با چند عنصر متفاوت مواجه شد و اين، نقطه عطفي در تاريخ فيزيك هستهاي بود چراكه فرمي بدون آنكه بداند، اولين واكنش شكافت هستهاي تاريخ را انجام داده بود (درواقع هسته اورانيوم آنقدر سنگين بود كه بر اثر برخورد نوترون، بجاي جذب آن، شكافته ميشد.
انريكو فرمي در 1938 بهخاطر كشف ارزشمند خود يعني كشف ايزوتوپهاي راديواكتيو عناصر، جايزه نوبل فيزيك را دريافت نمود. اما با توجه به روي كار آمدن دولت فاشيست موسيليني در ايتاليا، فرمي ديگر به كشور خود بازنگشت بلكه مستقيماً از استكهلم عازم آمريكا شد. فرمي در آمريكا آزمايشات خود را بر روي شكافت هستهاي ادامه داد و نهايتاً در دوم دسامبر 1942، اولين راكتور هستهاي جهان توسط گروه تحقيقاتي فرمي در دانشگاه شيكاگو به كار افتاد و اين، سرآغازي بود براي آشكاري انرژي عظيمي كه در قلب اتم نهفته است.